mércores 28/07/21

"A máquina de encher", peza do mes do Museo do Claustro Mercedario

A "máquina de encher" ten unha longa tradición na cultura galega, por iso o Museo do Claustro Mercedario de Verín decidiu facela peza do mes de febreiro.

mcm
No mes de febreiro, a "Máquina de Encher" será a protagonista do Museo do Claustro Mercedario de Verín.

O banco ou "máquina" de encher foi a solución popular galega para unha das tres fases de elaboración tradicional de embutidos a partir da carne dos porcos criados nas casas: introducir –embutir- a carne picada e adobada na tripa, como paso previo ao seu afumado. Dende a segunda metade do século XX, outras máquinas manufacturadas de metal condensaron nun só estes tres pasos.

A carne curada ou embutida do porco foi o principal aporte calórico directo -chourizos, chourizas, touciño, roxóns, xamón- ou engadido -manteiga, unto- de orixe animal na dieta galega ata ben entrado o século XX. O porco, domesticado no Oriente Próximo hai 13.000 anos, aparece vinculado en Europa ás migracións das culturas celtas de procedencia indoeuropea.

Ata o século XIX e principios do XX, en moitas aldeas galegas o proceso de embutido da zorza na tripa era moito máis laborioso que como o coñecemos. En primeiro lugar, o picado de carne realizábase a man, cruzando velozmente dous coitelos opostos nun barcal ata deixar tronzados os anacos. Posteriormente, o adobado da mestura resultante para os chourizos de carne pementón, ourego, sal, auga ou viño, tamén se realizaba no mesmo barcal. O terceiro paso, o embutido propiamente dito, realizábase utilizando un funil. Para empuxar a zorza era usual empregar unha roca, das mesmas usadas no proceso do liño ou da lá. A tripa metíase polo bico do funil, e o chourizo ía collendo forma milagrosamente en tanto se lle aplicaba presión cos dedos por encima.

A máquina ou banco de encher foi a solución tradicional que o enxeño popular deseñou para aplicar unha presión continua e sostida que permitise a unha ou varias persoas ir xestionando o “nacemento” do chourizo. Situadas debaixo do banco, sentadas no chan, tiñan que ir atando con cordel a tripa para darlle forma aos chourizos, colgalos no “lareiro” (pau de lonxitude uniforme) e poñelos na lareira a afumar. A rapidez coa que xurdía o embutido polo funil dependía da cantidade de zorza que lle era introducida pola parte superior, normalmente cun prato, e que procedía directamente do barcal onde estivera en adobo, entre 24 e 48 horas.

Os funís das máquinas estaban fabricados de folla de lata, e normalmente non eran unha manufactura local, senón que se mercaban nas feiras. Pola contra, os bancos de encher acostumaban ser obra dos carpinteiros e artesáns locais, que elaboraban por encarga os seus compoñentes: as patas e o banco propiamente dito, a panca e o émbolo.

Para quen teña a sorte de ter participado unha matanza tradicional galega de finais do século XX, antes de que as novas tecnoloxías tamén encomezaran a chegar ao mundo da alimentación tradicional galega, este artefacto terá sen dúbida aparelladas unha morea de cheiros, sabores, sons e texturas no seu maxín.

Esta peza, propiedade de todos os verineses nos fondos do Museo do Claustro Mercedario, ten o valor engadido de que foi a primeira peza cedida por un particular para o enriquecemento e conservación antropolóxica da comarca. Tal veciño foi Raúl Lamas Rodríguez, que fixo posible que a "máquina de encher" se convertera en peza do mes no museo verinense.

"A máquina de encher", peza do mes do Museo do Claustro Mercedario
comentarios
Entrando na páxina solicitada Saltar publicidade